Yn dilyn cytundeb gyda thîm rhanbarthol y Gweilch, mae’r Fenter Iaith yn gyfrifol am drefnu erthyglau dwyieithog sydd yn ymddangos o fewn rhaglenni bob gêm gartref.
Dyma’r erthyglau mwyaf diweddar:-

(Rhaglen gêm 1.1.12 - Y Gweilch yn erbyn y Gleision)

“Don’t give up your day job, Ref!” yw un o’r cynghorion mae dyfarnwr yn clywed o’r teras yn weddol gyson. Ond yn wir, dyna’n union gwnes i yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, er mwyn canolbwyntio mwy ar y dyfarnu rygbi. Aeth yn sydyn o fod yn hobi b’nawn Sadwrn i fenter oedd yn hawlio mwy a mwy o oriau ymarfer a theithio, a gyda theulu ifanc roedd rhaid trio cadw’r ddisgyl yn wastad. Dwi’n ddiolchgar iawn i Ysgol Gyfun Gymraeg Bro Myrddin am gytuno i roi’r amser i fi. Prif nod y flwyddyn oedd bod ar gael i deithio i ddyfarnu gemau proffil uwch led led Ewrop, gan obeithio y byddai hynny’n arwain at gael fy newis fel un o swyddogion Cwpan Rygbi’r Byd oedd i’w gynnal yn Seland Newydd yn mis Medi a Hydref 2011.

Mae Cwpan Rygbi’r Byd yn cael ei gydnabod fel y trydydd digwyddiad chwaraeon mwyaf yn y byd (yn dilyn y gemau Olympaidd a Chwpan Pêl Droed y Byd). Roedd y ffaith ei fod yn cael ei gynnal yn Seland Newydd eleni – y wlad sy’n gartref ysbrydol i’r gêm (ynghyd a Chymru) - yn cyfrannu at y ffaith fy mod i wrth gwrs, wrth fy modd i gael fod yn ran o’r achlysur arbennig hwn.

Fel swyddogion cawsom ofal arbennig o dda; gwesty gwych fel pencadlys yn Auckland a phob taith - hir neu byr - i’r gemau a’r gwestai eraill, wedi eu trefnu i’r manylyn olaf. Lleng o wirfoddolwyr yn barod i helpu mewn unrhyw ffordd a ‘police escort’ i’r gemau mwyaf. Ro’n i’n ffodus iawn i gael gweld tipyn o’r wlad gan fod fy nwy gem gyntaf reit ym mhegwn de Ynys y De, sef Invercargill – next stop; yr Antartig! ; un gêm yn y brif ddinas, Wellington; a dwy gêm yn Auckland gan gynnwys un yn Eden Park, meca rygbi’r Kiwis. Cefais hefyd gyfle i deithio ymhellach i’r gogledd - i’r Bay of Islands lle gawsom deuddydd o weithgareddau adeiladu tîm cyn i’r twrnament ddechrau. Ymysg gweithgareddau dwr ac atyniadau eraill yr ardal brydferth hon, cawsom yr anrhydedd o gael ein croesawu ar diriogaeth sanctaidd y maori neu’r m”Darae. Wedi diosg ein ‘sgidie a’n herio gyda haka traddodiadol, ymlaen i’r ty cyfarfod lle bu’r maori yn ein cyfarch a ninnau yn ymateb gyda Nigel Owens yn godwr canu. Roedd y p’nawn hwnnw yn un o uchafbwyntiau’r daith yn ddi-os.

Roedd y Kiwis wedi bod yn edrych ymlaen at yr achlysur hwn ers bron i gwarter canrif ac yn benderfynol o gael eu dwylo ar dlws Webb Ellis am yr ail dro yn eu hanes. Ro’n nhw’n awyddus i’r wlad gyfan uno tu ôl i’r Crysau Duon ac i ddangos eu gwlad, eu diwylliant a’u cariad at rygbi i’r byd cyfan. Roedd ardal Waterfornt Auckland wedi ei thrawsnewid yn fanzone gyda sgriniau teledu enfawr a llwyfannau di-ri i ddiddannu’r torfeydd. Amcangyfriwfwyd bod dros 200,000 wedi casglu yno i ddathlu’r gem gyntaf – llawer gormod i’r awdurdodau oedd yn disgwyl tua 50,000! Hyfryd oedd gweld pobl o bob gwlad yn mwynhau cwmni ei gilydd, p’un ai bod nhw wedi ennill neu golli, a hynny mewn awyrgylch hapus a diogel. Yn wir cafodd arwyddair y gystadleuaeth the world in union ei wireddu ar strydoedd Auckland trwy’r holl gystadleuaeth.

Ar ddwy achlysur roeddwn yn gweithredu fel y TMO neu’r dyfarnwr fideo, swyddogaeth sydd yn hawlio set o sgiliau hollol wahanol. Nid yw ffitrwydd corfforol yn gwbl angenrheidiol, ond mae nerfau cadarn a meddwl clir yn holl bwysig. Pe fyddech am un eiliad yn oedi ac yn dechrau meddwl am yr hyn sydd rhaid i chi wneud, bydde fe’n ddigon i’ch hala yn dwlali! Nid yw clywed y dorf tu fas i’r ffenest yn mynnu am benderfyniad yn unrhyw fath o gysur wrth i chi archwilio’r lluniau o’r pedwerydd ongl yn chwilio am dystiolaeth di-os i roi’r cais neu beidio! ‘Sgwn i faint oedd yn cytuno gyda fy mhenderfyniad fod cic gosb Chris Paterson yn y gem rhwng yr Alban a Lloegr yn un dilys, a’r penderfyniad hwnnw gyda llaw yn un hanesyddol, gan mai dyna’r tro cynta’ mewn gem Cwpan Byd i’r TMO gael ei alw i benderfynnu ar lwyddiant cic.

Wedi 5½ wythnos a hanner oddi cartre’, rhaid oedd neidio ar yr awyren unwaith eto a throi am adre. A oedd y gystadleuaeth yn llwyddiant ? I Seland Newydd fel gwlad ac fel tîm – yn bendant. I Gymru – oedd i raddau, a chyffrous bydd gweld datblygiad y garfan ifanc, a braf oedd gweld cefnogwyr rygbi’r byd yn eu canmol am fod yn lysgenhadon rhagorol ar, ac oddi ar y cae.

Yn bersonol dw’i yn ymhyfrydu yn y ffaith fy mod i wedi bod yn rhan bach ond swyddogol o un o ddigwyddiadau mawr 2011. Roedd ymweld a gwlad bendigedig sydd yn ddwl am rygbi, ar ochr arall y byd, a gwneud cymaint o ffrindiau newydd yn fonws. Os oes unrhyw grwt neu groten ifanc yn ystyried cydio mewn chwiban a dechrau dyfarnu, fy nghyngor diffuant byddai – ‘ewch amdani!’; pwy a wyr lle all hyn fynd a chi!

(Rhaglen Gêm 3.12.11 - Y Gweilch yn erbyn Munster)

Ar y Showgrounds yn Galway nos Sadwrn diwetha’ fe sylwais i ar rywbeth am y tro cynta’ bod rhywbeth yn wahanol - bod Y Gweilch yn chwarae bellach heb enwau'r chwaraewyr ar gefn y crysau. Dyna fu'r drefn mae'n debyg drwy'r tymor , ac fe wnaeth hynny i fi gofio sgwrs ges i y llynedd gyda ffrind sy'n newyddiadurwr o fri yn y byd chwaraeon gydag un o'r papurau Sul mwya’ sylweddol . Roedd e wedi bod i Gymru i gynnal cyfweliad gydag un o chwaraewyr amlycaf y Gweilch a Chymru , yn ceisio darganfod pam oedd tîm o gymaint o sêr wedi tan gyflawni unwaith eto a methu symud ymlaen yn Ewrop . Wedi i'r cyfweliad ddod i ben , fe fu'n sgwrsio'n anffurfiol gyda hwn a'r llall o gwmpas y lle ac fe ddywedodd rhywun - " Falle bydden ni'n well tîm heb yr enwau ar gefn y crysau " Awgrym cynnil falle fod ambell i un yn canolbwyntio mwy ar chware fel unigolyn nag fel aelod o dîm.

Sylw diddorol , a falle bod absenoldeb yr enwau yn cadarnhau'r athroniaeth y mae'r hyfforddwyr yn ceisio ei phwysleisio y tymor hwn . Dim sgidiau llachar - dim lliw haul ffug - dim enwau . Pawb felly yn gyfartal , pawb yr un mor bwysig yn ethos Y TIM . Roedd y criw hyfforddi wedi cael llawn digon ar ddelwedd y " Galacticos " oedd yn cael ei roi i'r rhanbarth , ac mae sawl penderfyniad a datganiad dros y misoedd diwetha’ wedi tanlinellu hynny . Ac mae'n ymddangos ei fod yn dwyn ffrwyth . Ar ôl y fuddugoliaeth yn y corwynt yn Connacht wythnos yn ôl , mae'r Gweilch yn eistedd yn falch ar frig Cynghrair y PRO12 , a'r hyn sy'n ddiddorol yw taw cryfder y garfan sydd wedi eu dodi nhw yno. Dyw'r bechgyn yng Ngharfan Cymru braidd wedi chwarae o gwbl oherwydd Cwpan y Byd a'r gêm yn gynharach heddi yn erbyn Awstralia .Rhwng anafiadau a galwadau' garfan genedlaethol, roedd pedwar ar ddeg o chwaraewyr rhyngwladol yn ishe nos Sadwrn diwetha , ond eto fe lwyddon nhw i ennill ar faes sy'n ddigon anodd ar y gore , heb son am chware yn y tywydd gwyllt oedd yn sgubo ar draws Gorllewin Iwerddon wythnos yn ôl . A braf gweld bois fel Richard Fussell , Ashley Beck , Andrew Bishop , Rhys Webb , Duncan Jones , Cai Griffiths , Tom Smith a'u tebyg yn cael y cyfle a'r clod tra bod yr enwau amlycach yn absennol am wahanol resymau Fe brofwyd fod cyd dynnu fel tim yn hollbwysig wrth anelu at y brig .

Ond heno heb os daw'r sialens fwya’ i'r bechgyn yma sy wedi colli un yn unig o naw gem hyd yn hyn yn y Cynghrair - Munster - tim mwya llwyddiannus y gwledydd Celtaidd yma ar y Liberty. Yn wahanol i Gymru , does dim gem gan Iwerddon y penwythnos hwn , ac felly fe fydd y gynnau mawr i gyd yma gyda'r ymwelwyr .A oes digon o gryfder yn rhengoedd y Gweilch i gystadlu ac i goncro ? Fe gawn ni weld . Ond os daw buddugoliaeth , bydde hynny'n hwb sylweddol i'r ysbryd y mae'r hyfforddwyr yn ceisio'i ddatblygu yn y rhanbarth .

Rhag i chi gam ddeall - nid dweud yr ydw i am un eiliad bod y Gweilch yn well tim heb y sêr rhyngwladol .Yn naturiol fe fyddan nhw'n llawer llawer cryfach pan fydd Shane , Adam ,Huw Bennett , Alun Wyn , Ryan a'r gweddill nôl yn y rhengoedd , - maen nhw’n allweddol os yw'r tim yn gobeithio cystadlu yn Ewrop a chynnal ei llwyddiant yn y Cynghrair am weddill y tymor . Ond fe fyddan nhw'n gryfach fyth os yw pawb bellach wedi derbyn y teimlad newydd sydd ar led , ac yn cael ei awgrymu'n weledol y tymor yma .Dim enw , dim lliw - diwedd delwedd y Galacticos . Gobeithio y gallwn ni ddweud wrth i'r Gweilch gipio un o'r prif dlysau ar ddiwedd y tymor - di-liw falle , ond nid di-lun !!

(Rhaglen Gêm 5.11.11 - Y Gweilch yn erbyn Y Sgarlets)


Roedd hi’n hynod anffodus bod Cymru wedi colli allan ar ennill Cwpan Rygbi’r Byd eleni yn Seland Newydd, ac fel pawb arall, roeddwn i’n hynod falch o’r tîm, a’r gwaith caled wnaethant oll rhoi mewn i’r digwyddiad mawr yng nghalendr rygbi’r Byd.

Roedd awyrgylch y gemau yn gyffrous iawn, ac yn anodd gwylio ar adegau yn sgil y tensiwn, gyda’r Cymry a oedd yn gwylio naill ai yn fyw yn y Stadiwm, neu yn eu cymunedau nol adre yng Nghymru yn ennyn y tîm i ennill o’r cychwyn cyntaf. Roedd y tîm yn hynod broffesiynol trwy gydol y gystadleuaeth, mewn cyferbyniad clir i agwedd ac ymddygiad tîm Rygbi Lloegr!

Wrth gwrs, bydd pawb o Gymru, o leiaf, yn cofio ffawd Sam Warburton yn erbyn Ffrainc. Ond mae’n siŵr y bydd y profiad yn gwneud y tîm yn gryfach, ac yn rhoi iddynt y cyfle i ddysgu o unrhyw gamgymeriadau. Ni allwn ddiystyru’r ffaith bod y dyfarnwr wedi ymddwyn yn galed iawn ar Sam Warburton. Mae bron i bawb yn cydnabod hynny, ond does dim modd troi'r cloc yn ôl, er gwaetha’r tudalennau Facebook sy’n bodoli sy'n feirniadol iawn o hyd o benderfyniad Alain Rolland.

Edrych i’r dyfodol sydd angen ei wneud bellach. Mae’n werth nodi bod 18 chwaraewr allan o’r tîm yn 26 neu'n iau, ac felly mae’n rhoi hyder i ni oll y bydd Cymru yn gallu perfformio yn dda iawn yng nghystadleuaeth nesaf y Chwe Gwlad yn 2012.

Mae rygbi yng Nghymru ar dwf yn sgil llwyddiant y tîm Cenedlaethol, a dylem oll fod yn gefnogol o hynny, a dathlu ein llwyddiant o ddod yn pedwerydd yn y Byd.

Mae rygbi yn unigryw yn y modd y mae’n medru uno Cenedl, ac mae’n rhaid i ni gymryd pob cyfle posib i longyfarch y tîm, ac i sicrhau bod nhw oll yn cael cefnogaeth i ddatblygu eu gêm o fewn eu timoedd lleol.

Mae’n bwysig hefyd bod pobl ifanc yn gweld y chwaraewyr fel pobl sy’n gallu gosod esiampl, yn enwedig i’r rhai sydd â gobeithion o ddod yn chwaraewyr proffesiynol eu hun yn y dyfodol. Mae angen sicrhau bod digon o gyfleoedd yn ein hysgolion Cynradd ac Uwchradd, yn ogystal â thimau cymunedol, er mwyn bod pawb yn cael y cyfle i chwarae - hyd yn oed os nad ydynt yn datblygu i fod yn chwaraewyr proffesiynol yn y pen draw.

Mae gormod o bobl yng Nghymru, yn anffodus, sydd ddim yn cymryd rhan mewn unrhyw fath o ymarfer corff neu chwaraeon tîm. Rôl chwaraewyr fel Sam Warburton, Adam Jones, Huw Bennett ac eraill yw sicrhau bod datblygiad yn y gêm, a bod pawb yn teimlo’n rhan o lwyddiant y tîm yn Genedlaethol fel canlyniad.

Aliki Fakate - Montpellier

(Rhaglen Gêm - 14.1.12 - Y Gweilch yn erbyn Treviso)

Mae yna sawl ffaith anghyffredin iawn i’w ddwyn o’r 24 clwb sy’n chwarae yn yr 17eg cystadleuaeth Cwpan Heineken.
Fe fydd cyn bachwr Cymru Mefin Davies yn chwarae yn ei 15fed dymor o rygbi Ewropeaidd, ac yn 39oed mae hynny’n dipyn o gamp, tra bod ei gyd-chwaraewr Sam Davies newydd ddathlu ei ben-blwydd yn 18oed. Wedi ennill Cwpan Heineken ddwywaith gyda Leinster, Devin Toner yw’r talaf yn 2.10medr, a’r mewnwr bychan o Castres Olympique, Romain Teulet yn edrych lan ar bawb arall yn 1.63medr.
Y trymaf yw Aliki Fakate yn chwarae i Montpellier yn 140kgs / 22st 1lb, gyda Benjamin Sa o Racing Metro 92 yn ail yn pwyso 136kgs / 21st 6lbs. Mae’r enfawr Soane Tonga'uiha o Seintiau Northampton yn pwyso 132kgs / 20st 11lbs a Matteo Muccignat o Benetton Treviso yn 132kgs / 20st 11lbs.
Y TALAF
Devin Toner Leinster 2.10m / 6ft 11in
Richie Gray Glasgow Warriors 2.05m / 6ft 9in
Alastair Kellock Glasgow Warriors 2.05m / 6ft 9in

Y BYRRAF
Romain Teulet Castres Olympique 1.63m / 5ft 4in
Kyle Eastmond Caerfaddon 1.67m / 5ft 5in
Brendan Williams Benetton Treviso 1.69m / 5ft 6in

Y TRYMAF
Aliki Fakate Montpellier 140kgs / 22st 1lb
Benjamin Sa Racing Metro 92 136kgs / 21st 6lbs
Soane Tonga'uiha Seintiau Northampton 132kgs / 20st 11lbs
Matteo Muccignat Benetton Treviso 132kgs / 20st 11lbs

YR YSGAFNAF
Benoit Paillaugue Montpellier 70kgs / 11st 0lbs
Nicolas Bezy Toulouse 70kgs / 11st 0lbs
Yann Lesgourgues Biarritz Olympique 70kgs / 11st 0lbs

YR HYNAF
Mefin Davies Gweilch 02.09.72 (39 mlwydd oed a 69 diwrnod ar y 10.11.11)
Julian White Teigrod Caerlŷr 14.05.73
John Hayes Munster 02.11.73

YR IFANCAF
Sam Davies Gweilch 06.10.93 (18 mlwydd oed a 35 diwrnod ar y 10.11.11)
Rhodri Williams Scarlets 05.05.93
Kyle Sinckler Harlequins 30.03.93

(Rhaglen Gêm 16.12.11 - Y Gweilch yn erbyn y Sareseniaid)

Erbyn ymweliad y Sareseniaid heno, mi fydd y Gweilch a rhywfaint o syniad ynglyn a’i trywydd yng nghwpan Heineken Ewrop eleni ac ar hyd y blynyddoedd mae’r ddwy gem gefn wrth gefn yn ystod mis Rhagfyr wedi profi’n allweddol yng nghyd y gystadleuaeth gyfan. Y gri o gyfeiriad stadwim Liberty dros yr ha oedd bod yna werthoedd newydd yn clymu’r garfan ac o asesu’r tymor hyd yn hyn ma modd cytuno a’r safiad hynny . Yn absenoldeb nifer oedd ar ddyletswydd rhyngwladol yn Sealnd Newydd, roedd perfformiadau’r to ifanc yn allweddol wrth i’r tim ennill chwech o’r bron. Er gwaetha’r ffaith roedd yna bedwar chwaraewr ar bymtheg yn absennol ar gyfer ymweliad Munster i abertawe lai na phythefnos yn ol , roedd cymeriad ac ysbryd y tim bryd hynny’n ddigon i lorio pencampwyr presennol y Pro Deuddeg a chadw tim Scott Johnson yn dynn wrth sodlau Leinster ar frig y tabl.

Ar ol cyraedd rownd with ola’r gystadleuaeth deirgwaith yn olynol roedd pawb yn gysylltiedig a’r rhanbarth yn cydnabod bod ymgyrch y llynedd yn siomedig wrth fethu dianc allan o’r grwp. Eto ma’r her i greu argraff yn Ewrop eleni yn amlwg, dyma’r gystadleuaeth anodda i’w hennill yn ol un cyn chwaraewr a newyddiadurwr rygbi amlwg – sy’n destun trafod ynddo’i hun. , ond yn sicr mae natur y gystadleuaeth yn golygu prin iawn gall unrhyw dim dangyflawni mewn un gem a disgwyl cyraedd yr with ola – yn wir ma’r ffin yn denau rhwng methu a llwyddo!

Wedi dweud hynny ma taleithiau Iwerddon yn gyson wedi creu ei marc ar lefel Ewropeaidd . Mae Munster a Leinster wedi codi’r cwpan ddwywaith ac yn flynyddol ymsyg y ffefrynau. Efelychu cysondeb y timoedd gwyddelig yw’r nod i rhanbarthau Cymru ac er ma’e bwysig i ni ymfalchio ym mherfformiadau’r tim cenedlaethol yng nghwpan y byd , y gobaith yw nad yw hynny’m dod ar draul llwyddiant y pedwar tim proffesiynnol.. Yn naturiol y tim cenedlaethol sydd ar frig y strrwythur ond ma angen pedwar rhanabrth cystadleuol a llwyddianus yng Nghymru , mewn cyfnod ble mae na ddirywiad mawr wedi bod o ran torfeydd.

Heb os torfeydd neu diffyg torfeydd yw’r hyn sy’n siwr o beri gofi mawr i swyddogion y Gweilch a’r tri thim arall mae’n ymddangos yn broblem endemig ar draws y wlad a’r cysyniad gan nifer yw bod y Cymry’n wych yn cefnogi’r tim cenedlaethol ond yn gyndyn i fentro i’r gemau yn wythnosol. Mae na sawl rheswm wrth wraidd hyn dwi’n swir ond ma angen datrys y sefyllfa ar unwaith , sbosib nad yw’r sefyllfa bresennol yn gynaladwy

(Rhaglen Gêm 12.11.11 - Y Gweilch yn erbyn Biarritz)

Mae’n sicr bydd pob chwaraewr yn gwneud ei waith cartref cyn arwyddo cytundeb i fod yn aelod o garfan Biarritz Olympique. Oddi ar y cae rygbi ceir nifer o atyniadau yn y dref adnyweddedig hon i ddynion ifanc o Bucharest, Brisbane, Belfast ac hyd yn oed Beaufort ym Mlaenau Gwent megis Simon Hunt, fu’n cynrychioli Glyn Ebwy sawl tymor yn ôl ac sy’n gyn-arwr Biarritz. I Marc Stcherbina, cyn-ganolwr tri chwarter Northampton, y Gleision a’r Dreigiau, ’roedd tonau Biarritz yn ei atgoffa o’r rhai ar Draeth Bondi. Yn ogystal â hyn, mae hinsawdd cymhedrol a geir drwy’r flwyddyn, y bwyd a gwin da ac agosatrwydd llethrau sgïo y Pyrenees yn golygu ffordd o fyw bendigedig.

Mae pobl gwlad y Basg yn enwog am sawl peth – yn gogyddion Cordon Bleu, yn feistri ar Pelota (honnir taw hon yw gêm bel gyflymaf y byd), yn ddewr (wrth redeg gyda theirw yng ngŵyl flynyddol Pamploma) ac y maent yn ystwyth ac yn greadigol wrth ddawnsio ar wydr! Ar ddiwrnod gêm yn y Parc des Sports d’Aguiléra, mae’r cefnogwyr wastad mewn hwyliau da ac yn cynnal cyngherddau al fresco drwy gydol yr amser. Y mae’n achlysur gwirioneddol fawr, yn fôr o goch a gwyn wrth gymysgu’n hapus gyda’r ymwelwyr. Ond o dro i dro, yn enwedig yn ystod gemau hanfodol Heineken a Championnat, bydd Biarritz yn chwarae yn eu lliwiau rhanbarthol o goch, gwyn a gwyrdd.

Yn ystod y ddegawd olaf mae’r clwb wedi ennill y Championnat dair gwaith – buddugoliaethau clos yn erbyn Agen yn 2002 a Stade Français yn 2005 cyn dinistrio Toulouse mewn ffeinal un-ochrog yn 2006. Maent hefyd wedi perfformio’n drawiadol yng Nghwpan Heineken gan gyrraedd y rownd derfynol ddwy waith yn erbyn Mynster yn 2006 a Toulouse yn 2010.

Wrth wylio’r blockbuster diweddaraf yn y sinema, gwelir yn ddieithriad enw’r seren yn disgleirio ar y sgrîn, a dim ond ar ddiwedd y perfformiad gwelir rhestr o’r bobl roddodd yr holl beth at ei gilydd. Mae tudalennau’r Midi Olympique a L’Equipe yn gyson yn amlygu talentau hynod Yachvili, Traille, Ngwenya, Baby a Balshaw sydd, gyda’u rhediadau anhygoel a’u doniau creadigol, yn achosi i’r gwylwyr ddod i flaenau eu seddau. Ond mae ffyddloniaid Biarritz hefyd yn cydnabod holl waith caled yr wyth blaenwr. Wedi’r cyfan, heb feddiant o’r sgrym, y linell, ryc a sgarmes, mae’r canolwr neu asgellwr tri chwarter mor fygythiol â rhyfelwr Terracotta! Efallai i Biarritz fod yn anghyson yn ddiweddar ond mae’r gallu a’r penderfyniad yn dal yno i achosi syndod a sioc.

(Rhaglen Gêm 22.10.11 - Y Gweilch yn erbyn Northampton)

Syfrdanol. Disglair. Difyrrus. Galluog. Pa bynnag ffordd ’rydych am ei ddigrifio, mae tîm Cymru wedi goleuo Cwpan Rygbi’r Byd 2011. Ar ôl colli i Dde Affrica yn y gêm agoriadol, un yr oeddent yn gwbl haeddu ei hennill, fe wynebon nhw ochr gorfforol Samoa a chwarae’n hyderus yn erbyn Namibia cyn y fuddugoliaeth ddisglair o 66-0 yn erbyn Fiji. Llwyddodd y tîm yn dda o fewn grŵp oedd yn cynnwys timoedd bogi megis Samoa a Fiji, a gwneud hynny mewn tipyn o steil.
Ar ddiwedd y rownd gyntaf ’roedd Cymru’n ail ar restr pwyntiau sgoriwyd gyda 180 pwynt y tu ôl i’r ffefrynau Seland Newydd (240) ac yn drydydd ar restr ceisiadau gyda 23 cais, y tu ôl i Seland Newydd (36) ac Awstralia (25).
Beth sy’n fwy calonogol na’r perfformiadau hyn yw bod hwn yn dîm ifanc. Er taw capten ieuengaf Cymru mewn Cwpan Byd yw Sam Warburton, mae wedi arwain gydag aeddfedrwydd. Yn y gêm yn erbyn Namibia, George North oedd y Cymro ieuengaf i sgorio cais mewn Cwpan Byd ac y mae wedi chwarae gydag aeddfedrwydd tu hwnt i’w bedair blynedd a phymtheg. A beth am gêm gyntaf dros ei wlad i Scott Williams, gyda ‘hat trick’ syfrdanol. Yn anad dim mae’r perfformiadau wedi bod yn un o’r tîm yn cydweithio’n llwyr a all ddim ond tyfu gyda phob gêm maent yn ei chwarae gyda dyfodol addawol iawn iddynt.
Mae’r bechgyn ifanc hyn wedi bod yn ysbrydoliaeth llwyr gyda chefnogaeth chwaraewyr hŷn o fewn y sgwod gan gynnwys y Gweilch Alun Wyn Jones, Ryan Jones a Shane Williams. Gyda chymysgedd o ieuenctid a phrofiad fe a’r tîm yma ymhell a pwy a ŵyr beth gallent ei gyflawni.
Mae’r gefnogaeth mae’r tîm wedi ei dderbyn yn Seland Newydd wedi bod yn wych. Ers amser maith mae rygbi wedi chwarae rhan flaenllaw yn ein cymunedau a daeth hynny’n amlwg mewn gornest elusennol yn ddiweddar yn y Gnoll rhwng XV Castell-nedd a XV Glowyr De Cymru i godi arian i Lowyr Gleision. ’Roedd yn noson fendigedig wnaeth adlewyrchu yr ymateb ar draws ardal De Cymru ac ar draws Prydain. Mae’r haelioni wedi bod yn aruthrol, o bensiynwyr i blant meithrin mae wedi cyffwrdd â phobl ymhell ac agos o gymuned Cilybebyll i mor bell i ffwrdd â Vancouver, Hong Kong a Seland Newydd. Hoffwn ddiolch i bawb am eu haelioni.